Barwniki spożywcze
Barwniki spożywcze sprawiają, że kupowane przez nas produkty mają wyrazisty kolor i wyglądają bardziej apetycznie. Czasami natomiast, niestety, służą oszukaniu rzeczywistości. Niektóre barwniki spożywcze są naturalne i zupełnie nie szkodzą zdrowiu, a nawet więcej, ich spożywanie może okazać się korzystne. Inne niestety są niebezpieczne, szczególnie spożywane w nadmiarze. Warto więc czytać skład produktów oraz umieć odróżnić jedne od drugich.
W SKRÓCIE
Naturalne barwniki spożywcze
Wśród wszystkich dodawanych do naszej żywności barwników spożywczych, 16 jest naturalnych, a 3 to barwniki identyczne z naturalnymi. Naturalne barwniki są związkami organicznymi, izolowanymi z surowców roślinnych lub zwierzęcych, a także związki nieorganiczne (pigmenty) oraz powstające w procesach technologicznych (karmel). Wśród dozwolonych barwników naturalnych/identycznych z naturalnymi najczęściej używanymi w przemyśle spożywczym są:
- kurkumina (E100) - pozyskiwana jest z kurkumy i nadaje produktom żółtawą barwę (głównie zawierają ją musztardy, koncentraty, napoje, przyprawy),ma właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne, antyrakowe (przeprowadzono liczne badania dotyczące jej właściwości prozdrowotnych, które sugerują wybitną wartość kurkminy w profilaktyce wielu chorób),
- ryboflawina (E101) ma żółto-pomarańczowy odcień i służy głównie do barwienia produktów zbożowych, przetworów mlecznych, serów - jest barwnikiem nieszkodliwym,
- koszenila (inaczej czerwień karminowa - E120) - jedyny barwnik pochodzenia zwierzęcego w tym zestawie - pozyskuje się go z wysuszonych i zmielonych pancerzyków owadów o wdzięcznej nazwie czerwiec kaktusowy; koszenila ma ciemnoczerwoną barwę i znajdziemy ją w niektórych lodach czy ogórkach konserwowych - niestety, nie jest całkowicie bezpieczna i może powodować reakcje alergiczne,
- karmel (E150a) - może barwić żywność na różne odcienie, od żółtego po czarny, oprócz naturalnego istnieją różne rodzaje karmelu dodawanego do produktów, np. siarczanowy, niektóre badania sugerują, że karmele mogą być szkodliwe dla zdrowia,
- karoteny (E160a) - doniesienia naukowe wskazują na ich działanie przeciwnowotworowe, dodawane są głównie do jogurtów, napojów mlecznych, deserów,
- betanina (E162) - inaczej nazywana czerwienią buraczaną, najczęściej stosowana jest w przemyśle mleczarskim i należy do barwników nieszkodliwych,
- antocyjany (E163) - substancje te barwią produkty na różne kolory: niebieski, fioletowy, czerwony, mają właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i antynowotworowe, uważa się, że mogą zapobiegać rozwojowi choroby wieńcowej, arteriosklerozy oraz innych schorzeń, których przyczyną jest stres oksydacyjny.
Ponadto, w grupie naturalnych barwników spożywczych znajdziemy chlorofile i chlorofiliny, likopen, luteinę czy węgiel roślinny.
Syntetyczne barwniki spożywcze
W Polsce dopuszczonych jest 15 spożywczych barwników syntetycznych, jednak niektóre z nich można stosować w bardzo ograniczonym zakresie.
Które barwniki spożywcze są szkodliwe dla zdrowia? Otóż niektóre z nich mogą powodować zmianę zachowania u dzieci, a mianowicie nadaktywność i problemy z koncentracją uwagi. Na "czarnej liście" znajdują się:
- tartrazyna (E102),
- żółcień chinolinowa (E104),
- żółcień pomarańczowa (E110),
- azorubina, inaczej określana jako karmiozyna (E122),
- czerwień koszenilowa/ pąs 4R (E124) - nie należy jej mylić z naturalną koszenilą,
- czerwień Allura (E129).
Syntetyczne barwniki azowe, w tym wymienione na powyższej liście tartrazyna, żółcień pomarańczowa, a ponadto amarant (E123) i inne dodatki do żywności mogą powodować u niektórych osób nadwrażliwość oraz alergię. Według szacunkowych danych objawy nadwrażliwości na dodatki do żywności wykazuje ok. 0,5% populacji, przy czym częściej występują one u alergików. Ponadto istnieją doniesienia, że tartrazyna i azorubina mają działanie toksyczne wobec komórek organizmu i wątroby. Żółcień chinolinowa, oprócz tego, że może wpływać na zachowanie dzieci i powodować alergię, ma potencjalne działanie rakotwórcze.
Jak się ustrzec przed ich negatywnym wpływem na organizm? Najwięcej barwników potencjalnie szkodliwych dla człowieka zawierają napoje izotoniczne i napoje o fantazyjnych barwach, dlatego unikaj ich lub przed zakupem czytaj skład, żeby sprawdzić czy dany producent używa szkodliwych barwników. Postaraj się też nauczyć dziecko, żeby wybierało produkty naturalne i bez sztucznych dodatków - nie kupuj mu barwionych napojów i przekąsek, bo się do nich przyzwyczai.
Okazjonalnie spożyty produkt, zawierający potencjalnie szkodliwy dla zdrowia barwnik spożywczy, nie powinien uczynić szkody (chyba, że jest przyczyną alergii), jednak na co dzień postaraj się maksymalnie ograniczyć żywność naszpikowaną chemią. Twoje zdrowie w dużej mierze zależy od twoich małych, codziennych wyborów